به گزارش گروه علمی ایرنا، وبسایت سایِنس اَلِرت در گزارشی اشاره کرده است: گروهی از محققان مؤسسه فریتس لیپمان در آلمان در یک مطالعه جدید که نتایج آن در مجله معتبر نیچِر کامونیکِیشِنز منتشر شده، اعلام کردهاند که یکی از علل اصلی فرسودگی و کاهش کارایی سلولها، افت سطح یک نوع مولکول چربی به نام فسفاتیدیلکولین (Phosphatidylcholine) در بدن میباشد.
این چربی نقش حیاتی در حفظ و نگهداری غشای داخلی میتوکندریها یا همان نیروگاههای تولید انرژی سلول ایفا میکند. محققان بیان کردند که با کاهش سطح این ماده در بدن، میتوکندریها به تدریج از هم میپاشند، ساختار خود را از دست میدهند و نمیتوانند انرژی مورد نیاز بدن را به شکل مؤثر تأمین کنند.
دکتر تتیانا پولیژایوا، زیستشناس سلولی و نویسنده اصلی این تحقیق، در این باره توضیح داد: ما خودمان نیز از تأثیر شگفتانگیز این مولکول بر ساختار، اتصالات و عملکرد میتوکندری شگفتزده شدیم. به نظر میرسد این ماده قادر است سامانه توزیع انرژی سلول را که به دلیل افزایش سن دچار اختلال میشود، دوباره به حالت اول بازگرداند.
محققان در آزمایشات خود بر روی کرمهای گرد آزمایشگاهی (C. elegans) متوجه شدند که با افزودن این چربی یا ماده مغذی کولین (Choline) که در بدن به فسفاتیدیلکولین تبدیل میشود، به رژیم غذایی، میتوکندریهای آسیبدیده دوباره به حالت انعطافپذیر و جوان خود برمیگردند و توانایی تولید و توزیع انرژی را بازیابی میکنند.
دکتر ماریا یرمولایوا، زیستشناس سلولی و یکی از پژوهشگران این گروه، توضیح داد: میتوانید کل این سامانه را بهعنوان یک شبکه برق دقیق و منشعب تصور کنید که با افزایش سن به طور فزایندهای آسیب میبیند؛ اتصالات قطع شده و جریانها دچار اختلال میگردند. تولید انرژی ادامه دارد، اما کارآیی و پایداری خود را از دست میدهد و انرژی دیگر نمیتواند به صورت منعطف در سلول توزیع شود.
در سلولهای جوان و سالم، میتوکندریها بهراحتی میتوانند به یکدیگر متصل شوند و زنجیرهای بلند و منعطف تشکیل دهند تا انرژی را به تمام نقاط سلول برسانند؛ اما آزمایشات نشان داد که با افزایش سن و کاهش فسفاتیدیلکولین، این زنجیره از هم گسسته و میتوکندریها به صورت تکهتکه و از کارافتاده درمیآیند که نتیجه آن کاهش انعطافپذیری سلول در پاسخ به نیازهای انرژی است.
یکی از یافتههای مهم این مطالعه، تفاوت الگوی کاهش این چربی در زنان و مردان بود. بهطوری که در مردان، سطح فسفاتیدیلکولین به تدریج و با شیب ملایم کاهش مییابد، اما در زنان این کاهش به طور محسوسی ناگهانی و شدیدتر است؛ بهویژه در دوران یائسگی که معمولاً از اواسط ۴۰ تا اواسط ۵۰ سالگی آغاز میشود.
دکتر یرمولایوا در این زمینه گفت: این مشاهده از اهمیت خاصی برخوردار است، زیرا دقیقاً با دورهای همزمان است که بسیاری از زنان کاهش شدید انرژی و شروع خستگی مداوم را گزارش میدهند. به نظر میرسد این نوسانات شیمیایی و هورمونی نقش مهمی در تغییر عملکرد میتوکندری در این مقطع سنی ایفا میکنند.
بررسی بافتهای انسانی نیز نشان داد که سطح پایین این چربی در افراد مبتلا به دیابت و چاقی بیشتر مشاهده میشود. در مقابل، افرادی که سطح بالاتری از فسفاتیدیلکولین داشتند، از سرعت راهرفتن بیشتر و حافظه بهتری برخوردار بودند که هر دو از نشانههای سالمندی موفق محسوب میشوند. لازم به ذکر است که اختلال در عملکرد میتوکندری با طیف وسیعی از بیماریها از جمله دیابت، سرطان و بیماریهای نورودژنراتیو مانند پارکینسون ارتباط دارد.
ماده مغذی کولین که پیشماده ساخت فسفاتیدیلکولین در بدن است، به طور طبیعی در مواد غذایی مختلفی یافت میشود که برخی از آنها عبارتند از: تخممرغ (بهویژه زرده)، جگر، گوشت قرمز، ماهی، سویا و محصولات آن، کلم بروکلی، گلکلم و بادامزمینی.
با وجود نتایج امیدوارکننده این پژوهش، محققان تأکید دارند که این آزمایشات عمدتاً بر روی کرمهای آزمایشگاهی و نمونههای بافتی انسانی انجام شده و برای تجویز بهعنوان یک روش قطعی درمانی برای انسان، نیاز به تحقیقات بالینی گستردهتری ضروری است. همچنین هنوز معلوم نیست که مصرف خوراکی این مواد غذایی به تنهایی میتواند سطح میتوکندری را به میزان چشمگیری افزایش دهد یا خیر؛ بنابراین، هرگونه اقدام برای مصرف مکملهای حاوی این ماده، باید حتماً با مشورت پزشک انجام شود و از مصرف خودسرانه خودداری گردد.
دکتر یرمولایوا در پایان خاطرنشان کرد: کار ما نشان میدهد که هم پیری میتوکندری و هم پیری کل بدن، حداقل تا حدودی، قابل تغییر هستند. اگر فرآیندهای زمینهای را به درستی درک کنیم، ممکن است بتوانیم اقدامات هدفمندی برای مقابله با آن انجام دهیم.
منبع: www.irna.ir
