به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در میان بقایای جنگنده F-۱۵ آمریکایی که در طول جنگ تحمیلی ۴۰ روزه علیه ایران سرنگون شده، یک غنیمت منحصر به فرد به دست آمده است؛ سلاح GAU-۵A، که آمریکا آن را برای یکی از دشوارترین لحظات زندگی خلبانانش طراحی کرده بود. این لحظه، زمانی است که جنگنده از دست میرود و خلبان باید پس از اجکت (خروج اضطراری)، در منطقه دشمن برای زنده ماندن منتظر رسیدن نیروهای نجات بماند.
بر اساس گزارشی از فارس، تصویر این سلاح در میان تجهیزات بهجامانده از جنگنده آمریکایی، جزئیات قابل توجهی از تجهیزاتی که همراه خلبانان این کشور بوده را نشان میدهد؛ یک تفنگ کوچک که برای استفاده در پروازهای عادی طراحی نشده، بلکه برای روز سقوط جنگنده در نظر گرفته شده است.
نیروی هوایی آمریکا GAU-۵A را به عنوان سلاح دفاع شخصی خدمه پروازی معرفی کرده است. این سلاح ۵.۵۶ میلیمتری بر اساس M۴ Carbine ساخته شده و هدف از طراحی آن، افزایش قدرت آتش خدمه هواگردهای سرنگونشده تا زمان رسیدن تیم جستوجو و نجات است.
اکنون اما یکی از همین سلاحها، به جای آنکه در دستان خلبان آمریکایی پس از اجکت قرار گیرد، از لاشه همان پرنده متجاوز به دست ایران رسیده است.
منطق طراحی GAU-۵A ساده اما حیاتی است. خلبان یک جنگنده پیشرفته مانند F-۱۵ تا زمانی که در کابین خود قرار دارد، به رادار، سیستمهای ارتباطی، تسلیحات و تحرک هواگرد خود متکی است؛ اما با سقوط جنگنده و اجکت، همه این مزایا در چند ثانیه از بین میرود.
خلبان روی زمین باقی میماند و ممکن است فاصله زیادی با نیروهای خود داشته باشد. در چنین شرایطی، تا رسیدن تیم نجات، مهمترین مسئله بقا است. GAU-۵A دقیقا برای همین فاصله زمانی طراحی شده است.
نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده که این سلاح برای خدمه سرنگونشده طراحی شده تا در زمان انتظار برای نجات، قدرت آتش بیشتری در اختیار داشته باشند. این سلاح در کیت بقای صندلیهای اجکت ACES II قرار میگیرد و به همین دلیل باید با محدودیتهای شدید فضا و وزن سازگار باشد.
به همین دلیل GAU-۵A یک M۴ معمولی نیست؛ آمریکاییها یک سلاح مبتنی بر M۴ را برای مأموریتی کاملا متفاوت و در فضایی بسیار محدود بازطراحی کردهاند.
اسلحه GAU-۵A یک تفنگ ۵.۵۶ میلیمتری با وزن تقریبی ۷ پوند (۳.۲ کیلوگرم) است. نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده است که این سلاح برای هدف قرار دادن هدفهایی به ابعاد انسان در فاصله حدود ۲۰۰ متر طراحی شده است.
ویژگیهای مهم این سلاح به عدد کالیبر یا وزن آن مربوط نمیشود؛ بلکه به قابلیت فشردهسازی و آمادهسازی سریع آن باز میگردد. سلاح از قسمت Upper Receiver جدا میشود تا بتوان آن را در کیت صندلی اجکت قرار داد. در صورت نیاز، خلبان میتواند بدون استفاده از ابزار، قطعات آن را در حدود ۳۰ ثانیه به یکدیگر متصل کرده و سلاح را آماده استفاده کند. همچنین برای کاهش حجم و وزن، GAU-۵A بدون تجهیزات اپتیکی ارائه شده و خلبان از سایتهای مکانیکی آن استفاده میکند.
این ویژگیها نشان میدهد که طراحان آمریکایی هنگام طراحی GAU-۵A با یک چالش مشخص روبهرو بودهاند: چگونه میتوان یک سلاح با قدرت آتش مناسب را به اندازهای کوچک و سبک تبدیل کرد که بتوان آن را در تجهیزات بقای خلبان قرار داد، بدون آنکه در لحظه نیاز، قابلیت استفاده سریع خود را از دست بدهد.
نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده است که از فوریه ۲۰۱۸ تا ژانویه ۲۰۲۰، حدود ۲۷۰۰ قبضه از سلاح GAU-۵A به خدمه هوایی تحویل داده شده است. هزینه توسعه و وارد کردن این سامانه به خدمت نیز حدود ۲.۶ میلیون دلار اعلام شده بود. آمریکا این برنامه را پاسخی به یک نیاز عملیاتی فوری برای افزایش بقاپذیری خدمه سرنگونشده معرفی کرده است.
آمریکا برای سناریویی که ممکن است تنها چند دقیقه پس از اصابت به یک جنگنده اتفاق بیفتد، یک سلاح اختصاصی طراحی و وارد چرخه عملیاتی کرده است، اما اکنون یکی از همین سلاحها به طرف مقابل رسیده است.
ماجرای GAU-۵A برای ایران تنها به غنیمت گرفتن یک قبضه سلاح آمریکایی ختم نمیشود؛ اهمیت واقعی آن از جایی آغاز میشود که یک غنیمت میدان نبرد میتواند به منبعی برای شناخت فناوری دشمن تبدیل شود. در واقع، زنجیره این غنیمت از لحظه اصابت به F-۱۵ پایان نیافته است؛ جنگنده سرنگون شده، تجهیزات همراه آن به دست ایران رسیده و حالا همان تجهیزات میتوانند در اختیار متخصصانی قرار بگیرند که به دنبال شناخت دقیقتر فناوری بهکاررفته در آنها هستند.
یک نمونه واقعی از یک محصول نظامی، اطلاعاتی با خود دارد که از روی عکس، کاتالوگ یا مشخصات عمومی نمیتوان به همه آن دست یافت. در مورد GAU-۵A، بخش مهمی از این اطلاعات به همان مسئلهای مربوط میشود که طراحان آمریکایی برای حل آن تلاش کردهاند؛ چگونه میتوان یک سلاح مؤثر را سبک، فشرده، قابل جداسازی و سریعالمونتاژ کرد؟
متخصصان با بررسی یک نمونه واقعی میتوانند ساختار و آرایش قطعات، نحوه اتصال بخشهای جداشونده، کیفیت ساخت، مواد مورد استفاده و راهکارهای مهندسی بهکاررفته برای کاهش حجم و وزن را مطالعه کنند. این اطلاعات به خودی خود به معنای امکان ساخت یک نمونه مشابه نیست؛ اما میتواند داده مهندسی مستقیم در اختیار پژوهشگران قرار دهد؛ دادهای که در فرآیند تحقیق و توسعه دفاعی ارزشمند است.
اینجا سابقه ایران در بررسی، بازطراحی و توسعه تجهیزات خارجی اهمیت پیدا میکند. قدرت تنها در سرنگون کردن پرنده دشمن خلاصه نمیشود؛ بخشی از قدرت آنجاست که یک کشور بتواند دستاورد میدان نبرد را به شناخت، تجربه و در نهایت دانش فنی تبدیل کند.
به بیان دیگر، ارزش این غنیمت تنها در این نیست که «چه سلاحی» به دست آمده؛ بلکه در این است که «چگونه ساخته شده است و دقیقاً همین «چگونه» است که میتواند برای مهندسی و تحقیق و توسعه اهمیت داشته باشد.
اسلحه پیشرفته آمریکایی؛ از ابزار بقا تا سند شکست
اسلحه GAU-۵A در ابتدا برای یک سناریوی مشخص طراحی شد: جنگنده سقوط میکند، خلبان اجکت میکند، روی زمین فرود میآید و تا رسیدن نیروهای نجات باید از خود دفاع کند. اما درباره نمونهای که از لاشه F-۱۵ به دست آمده، این سناریو به شکل دیگری پایان یافته است.
سلاحی که قرار بود پس از سقوط جنگنده، ابزار بقای خلبان آمریکایی باشد، پیش از آنکه به دست او برسد، با همان جنگنده به غنیمت طرف مقابل درآمده است. همین نقطه، GAU-۵A را از یک قبضه تفنگ معمولی به یک غنیمت قابل توجه تبدیل میکند؛ زیرا این سلاح همزمان دو روایت را در خود دارد: روایت آمادگی آمریکا برای نجات خدمه در صورت سقوط و روایت بهدست آمدن تجهیزات همراه یک جنگنده سرنگونشده.
از یک طرف، این سلاح نشان میدهد که ارتش آمریکا حتی برای چند دقیقه پس از سقوط یک جنگنده نیز سناریوی بقا را پیشبینی کرده است؛ از طرف دیگر، حضور آن در میان بقایای F-۱۵ نشان میدهد که در میدان نبرد، حتی تجهیزات پشتیبان و اضطراری یک پرنده پیشرفته نیز میتوانند در صورت سرنگونی، به غنیمت طرف مقابل تبدیل شوند.
و برای ایران، این غنیمت یک ارزش دیگر نیز دارد: یک نمونه واقعی از طراحی آمریکایی که میتوان آن را از نزدیک دید، اندازه گرفت، بررسی کرد و از منطق مهندسی پشت آن شناخت به دست آورد. در جنگ، همیشه بزرگترین غنیمت، بزرگترین قطعه نیست بلکه گاهی یک سلاح کوچک که در گوشهای از کیت بقای خلبان قرار گرفته، میتواند بخشی از فناوری و تفکر مهندسی دشمن را آشکار کند.
اسلحه GAU-۵A برای روزی ساخته شد که خلبان آمریکایی جنگندهاش را از دست میدهد؛ اما اکنون، پس از سقوط F-۱۵، خود این سلاح هم به غنیمتی از همان جنگنده تبدیل شده است؛ غنیمتی کوچک در اندازه، اما قابل توجه در ارزش فنی و اطلاعاتی.
منبع: www.khabaronline.ir
