به نقل از همشهری آنلاین، فیفا به منظور جلوگیری از رفتارهای نژادپرستانه بازیکنان و مربیان، قانونی به نام پرستیانی-وینیسیوس را تصویب کرده است. این قانون بدین صورت است که اگر بازیکنی در حین توهین به دیگری، جلوی دهانش را بگیرد، با کارت قرمز مواجه خواهد شد. در این دوره از جامجهانی، دو نفر به این دلیل کارت قرمز دریافت کردند؛ میگل آلمیرون، بازیکن پاراگوئه در بازی با ترکیه، نخستین بازیکنی بود که بهخاطر مسدود کردن دهانش در حین صحبت با حریف، کارت قرمز گرفت و پیرو هینکاپیه، بازیکن اکوادور در مسابقه با مکزیک، زمانی که با سانتیاگو خیمنس در حال بحث بود، دهانش را پوشاند و به دستور داور اسلوونیایی، اسلاوکو وینچیچ، اخراج شد. لیونل مسی نیز سعی کرد با همین قانون، داور بازی فینال را متقاعد کند تا به کوکوریا کارت قرمز بدهد که این اقدام کاپیتان آرژانتین انتقادات زیادی را به همراه داشت. اگرچه در جامجهانی ۲۰۲۶، نسبت به برخی دورههای گذشته، حوادثی چون پرتاب موز به سمت بازیکنان یا شعارهای نژادپرستانه در ورزشگاهها مشاهده نشد، اما حجم توهینهای نژادی در فضای مجازی و برخی حواشی رسانهای به شکل قابل توجهی افزایش یافت. حتی گروههای فعال در زمینه مبارزه با تبعیض و اتحادیه جهانی بازیکنان (FIFPRO) نسبت به افزایش این پدیده هشدار داده و فیفا نیز از رشد چشمگیر محتوای توهینآمیز آنلاین خبر داد.
سناتور پاراگوئه “سلسته آماریا” پس از حذف تیم ملی پاراگوئه در برابر فرانسه، با انتشار پستهایی در شبکه اجتماعی X، کیلیان امباپه را با الفاظ نژادپرستانه مورد حمله قرار داد و به ریشه آفریقایی او توهین کرد. امباپه در واکنشی نادر او را «شخصی بیلیاقت برای حضور در پارلمان» خطاب کرد. این اظهارات از سوی دولت پاراگوئه، فدراسیون فوتبال فرانسه و حتی رئیسجمهور فرانسه محکوم شد.
در یکی از مسابقات این جام، ویدئوی هواداری که با کشیدن گوشههای چشم، یک هوادار شرق آسیایی را مسخره میکرد، به سرعت در فضای مجازی دست به دست شد و واکنشهای زیادی را برانگیخت. بسیاری این رفتار را نمونهای آشکار از نژادپرستی تماشاگران در این جام قلمداد کردند. این یوتوبر و اینفلوئنسر کرهای به نام Ino Cat (با نام واقعی یون سو-جین) در حال ضبط ولاگ از تریبونها بود و یک هوادار مکزیکی که پشت سرش نشسته بود، در جلوی دوربین با انگشتانش گوشه چشمانش را کشیده و چشمبادامیها را مسخره کرد. یون سو-جین ویدئو را با این متن منتشر کرد: «به این طرف دنیا آمدم برای جامجهانی… و نژادپرستی را تجربه کردم.» کاربران اینترنتی موفق به شناسایی این هوادار مکزیکی به نام اولیسس فرناندو برنال میرامونتس، رئیس انجمن مهندسی نقشهبرداری در ایالت خالیسکوی مکزیک شدند. پس از این حادثه، این هوادار از سمت خود استعفا داد و حساب کاربری بلیتفروشی او در فیفا مسدود شد. فیفا همچنین یون سو-جین را برای بازی بعدی کره و مکزیک (۱۹ ژوئن) دعوت کرد که مصادف با روز جهانی مبارزه با نفرتپراکنی بود. خود این یوتوبر یک ماه بعد (۲۰-۲۱ ژوئیه) به دلیل استفاده از پیراهن مسی به عنوان پادری و دستمال شیشهپاککن مورد انتقاد قرار گرفت و در مدت کوتاهی از قربانی نژادپرستی به متهم بیاحترامی به مسی و آرژانتین تبدیل شد.
زلاتان ابراهیموویچ پس از حذف فرانسه با کنایهای گفت که اگر در انتخاب بازیکنان تیم ملی «دقت بیشتری» میشد، ممکن بود نتیجه متفاوت باشد و اکنون آنها گریه نمیکردند! این جمله توسط بسیاری به عنوان اشارهای نژادی به ترکیب چندقومیتی فرانسه تعبیر شد و واکنشهای زیادی را در رسانهها به همراه داشت.
طبق گزارش فیفا، حجم پیامهای توهینآمیز علیه بازیکنان در این جام چندین برابر دورههای قبلی بود و حدود ۱۱ درصد از محتوای گزارششده ماهیت نژادپرستانه داشت. کارشناسان بر این باورند که شبکههای اجتماعی به مهمترین بستر بروز تبعیض در فوتبال تبدیل شدهاند.
در طول مسابقات، مجدداً بحث قدیمی درباره «آفریقایی بودن» بازیکنان فرانسه در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها داغ شد. منتقدان با زیر سوال بردن هویت ملی بازیکنان سیاهپوست، همان کلیشههایی را تکرار کردند که در جامجهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ نیز مشاهده شده بود. بیشترین حجم توهینها و شوخیها علیه امباپه صورت گرفت و لقب دیکتاتور (سسهسکو، دیکتاتور زیر) به او نسبت داده شد!
درباره آرژانتینیها، یک توافق جهانی وجود دارد که آنها نژادپرستترین مردم جهان هستند؛ این موضوع را ساموئل ال. جکسون مطرح کرد. این بازیگر شناختهشده هالیوودی در استوری اینستاگرامش پستی را بازنشر کرد که عکس شخصیت خود (استیون) از فیلم «جانگوی رها شده از زنجیر» را با پیراهن آرژانتین فتوشاپ کرده بودند. متن این پست به این صورت بود: «به مردم سیاهپوست… لطفاً برای پیروزی آرژانتین در جامجهانی دعا نکنید. آرژانتین از لحاظ تاریخی یکی از نژادپرستترین کشورهای دنیا بوده… اگر یک سیاهپوست آرژانتین را تشویق میکند، برای من همین است که در عکس میبینید.» نکته طنزآمیز این است که شخصیت استیون در این فیلم، یک برده سیاهپوست است که به ارباب سفیدپوستش وفادار است و به همنژادهای خود خیانت میکند. ربکا فریتاس، یک نماینده سابق در آرژانتین، به اظهارات ساموئل ال. جکسون پاسخ داد و گفت: «در کشور من، سیاهپوستها هرگز مجبور نبودند در ته اتوبوس بنشینند.» او از هواداران خواست فیلمهای جکسون را تحریم کنند. البته عدم وجود سیاهپوستان در آرژانتین نیز بیدلیل نیست. پس از لغو قانون بردهداری توسط استعمارگران پرتغالی و اسپانیایی، بردگان سیاهپوست به برزیل سرازیر شدند.
هواداران آرژانتینی در طول این مسابقات به «اسپید»، بلاگر و یوتوبر معروف سیاهپوست که هوادار دوآتشه کریستیانو رونالدو است، توهینهای زیادی کردند و حتی این یوتوبر به آرژانتین ممنوعالورود شده است.
آیا این دوره بدتر بود؟ این دوره از دورههای قبلی بدتر نبود، اما باید در نظر داشته باشیم که شکل نژادپرستی تغییر کرده است. در جامهای جهانی گذشته، حوادثی چون پرتاب موز، شعارهای نژادپرستانه در ورزشگاهها یا توهینهای مستقیم هواداران بیشتر مشاهده میشد. اما در جام ۲۰۲۶، تعداد این حوادث در داخل استادیومها کمتر بود، ولی بخش عمدهای از تبعیضها به فضای مجازی، اظهارنظر سیاستمداران، چهرههای مشهور و کاربران اینترنت منتقل شد. به همین دلیل، بسیاری از ناظران معتقدند که نژادپرستی در فوتبال از بین نرفته، بلکه فقط شکل بروز آن تغییر کرده است.
در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، پروندهای سنگین وجود داشت؛ توهین به ماریو بالوتلی با فریاد «میمون» از سوی دو هوادار آرژانتینی که در حین حضور مهاجم سیاهپوست ایتالیا، بازداشت شدند. همچنین، بلکفیس (Blackface) در بین تعدادی از هواداران آلمانی در بازی با غنا که صورت خود را سیاه کرده بودند و با انتقادات شدید رسانهها روبهرو شدند. در برخی مسابقات، پرچمها و نمادهای نازی و فاشیستی، مانند بنرهای اوستاشه (یک حزب فاشیست کروات) توسط هواداران کرواسی به نمایش درآمد. شعارهای هموفوب «پوتو» از سوی هواداران مکزیک علیه دروازهبان حریف که منجر به جریمههای مکرر فدراسیون مکزیک شد. اگر فقط وقایع داخل ورزشگاهها را ملاک قرار دهیم، جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل به احتمال زیاد بدترین دوره از نظر نژادپرستی بود؛ از توهینهای مستقیم و بلکفیس گرفته تا نمادهای نازی و شعارهای تبعیضآمیز.
فیفا در جامجهانی ۲۰۲۲ اعلام کرد که دهها هزار پیام توهینآمیز علیه بازیکنان و تیمها در شبکههای اجتماعی رصد شده که بخش قابلتوجهی از آن نژادپرستانه یا توهین به گرایشها بوده است. پس از حذف انگلیس در برابر فرانسه، بازیکنان سیاهپوست انگلیس با موجی از توهینهای نژادی روبهرو شدند. بازیکنان آرژانتین و بهویژه امیلیانو مارتینس به امباپه توهینهای زیادی کردند و عروسک او را به شکل لاکپشت مسخره کردند یا مورد ضرب و شتم قرار دادند. موفقیت مراکش نیز با موجی از حملات نژادی و اسلامهراسانه در فضای مجازی همراه شد. اگر فقط فضای مجازی را در نظر بگیریم، جامجهانی ۲۰۲۲ قطر و تا حدی جامجهانی ۲۰۲۶ نشان میدهند که نژادپرستی از سکوهای ورزشگاه به شبکههای اجتماعی منتقل شده است؛ یعنی شکل آن تغییر کرده، نه اینکه لزوماً از بین رفته باشد.
اجماع کارشناسان بر این است که جامجهانی ۲۰۱۴ برزیل و جامجهانی ۲۰۲۲ قطر از نظر تعداد رخدادهای ثبتشده نژادپرستانه و تبعیضآمیز، پرحاشیهترین دورهها بودند. جامجهانی ۲۰۱۸ روسیه نیز قبل از آغاز مسابقات نگرانیهای زیادی را ایجاد کرد، اما برخلاف پیشبینیها، تعداد حوادث در داخل ورزشگاهها کمتر از انتظار بود. در حالی که هواداران فوتبال در روسیه حتی به بازیکنان تیم خودی نیز توهین نژادی میکنند؛ بهویژه اگر سیاهپوست باشند.
منبع: www.hamshahrionline.ir
