به نقل از ایرنا، پنبه به عنوان یکی از محصولات مهم و استراتژیک کشاورزی، نقش بینظیری در اقتصاد کشاورزان، صنایع نساجی و تأمین مواد اولیه در سطح ملی و این استان ایفا میکند. استان فارس به واسطه تاریخ درخشان خود، به میزان ۲۵ درصد از تولید ملی پنبه را به خود اختصاص داده و همواره به عنوان قطب کیفی و کمی این محصول شناخته میشود.
مساحت زیر کشت این محصول در استان فارس سالانه حدود ۱۶ هزار هکتار است و تولید آن نیز به بیش از ۵۲ هزار تن در سال میرسد. بیشترین سطح زیر کشت به شهرستانهای داراب، زریندشت و لارستان تعلق دارد، به گونهای که ارقامی چون «گلستان»، «ارمغان» و «ماکسا» در این مناطق کشت میشوند.
شهرستانهای داراب، زریندشت و لارستان در واقع هسته اصلی تولید پنبه هستند و محصول آنها آرزوی هر کارخانه نساجی بشمار میآید. با این حال، پشت این آمارهای درخشان، چالشهای جدی وجود دارد. در سالهای اخیر، کاهش سطح زیر کشت، مشکلات اقلیمی و هزینههای تولید، ضرورت معرفی ارقام جدید با ویژگیهای بهبود یافته را افزایش داده است. به همین دلیل، رقم جدید پنبه با نام «سروش» که توسط محققان ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب و مراکز تحقیقاتی وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) توسعه یافته، امید تازهای برای تولیدکنندگان این محصول در کشور به ارمغان آورده است.
معرفی رقم پنبه «سروش» که قابلیت برداشت مکانیزه و مقاومت به شوری خاک را دارد، تنها یک دستاورد علمی محسوب نمیشود، بلکه نشاندهنده تحولی عمیق در الگوهای قدرت و رقابت در نظم جهانی کنونی است. این تولید دانش، کنترل منابع و پیشتازی تکنولوژیک در کشاورزی استان فارس را به نمایش میگذارد.
دستیابی به ارقام مقاوم و با قابلیت برداشت مکانیزه از چندین منظر حائز اهمیت است. این امر میتواند وابستگی به واردات بذر و فناوری را کاهش دهد، بهرهوری منابع محدود (به ویژه آب) را ارتقا بخشد و تابآوری اقتصادی را در برابر نوسانات قیمتی و شرایط اقلیمی افزایش دهد. علاوه بر این، این دستاورد، فرآیند رشد و تقویت مکانیزاسیون و توسعه کشاورزی دانشبنیان را تسریع میکند و حتی میتواند فشارهای ناشی از بحرانهای اقلیمی را کاهش دهد.
پنبه به عنوان یک محصول استراتژیک، نقش مهمی در اقتصاد و افزایش صادرات و ارزآوری دارد و همچنین مبنای صنایع کلیدی مانند نساجی و روغنهای خوراکی است. همچنین، این محصول تأثیر مستقیمی بر امنیت غذایی و اشتغال در مناطق تولیدکننده دارد. از این رو، دولت با تقویت فناوری بومی و حمایت از کشاورزان سعی دارد وابستگی به واردات و نوسانات بازار جهانی را به حداقل برساند.
با توجه به بحرانهای آبی و اقلیمی و خشکسالیهای اخیر در استان فارس و همچنین کاهش محسوس سفرههای زیرزمینی و فرسایش خاک، استفاده از فناوریها و ارتقای بهرهوری و پایداری تولید پنبه به واسطه ارقام مقاوم، ظرفیت تابآوری در برابر این تهدیدها را تا حد زیادی افزایش میدهد.
تغییر در زنجیره ارزش جهانی کشاورزی، جایی که کشورها با تولید دانش و فناوری بومی تلاش میکنند سهم بیشتری از ارزش افزوده و کنترل بر فرآیندهای تولید را به دست آورند، و همچنین افزایش اهمیت امنیت غذایی به عنوان یک عنصر قدرت ملی، همراستا با الگوهای جدید حکمرانی است که امنیت غذایی را به عنوان یک سرمایه ژئوپلیتیک تلقی میکنند.
امروزه رقابت فناورانه در پاسخ به بحران منابع آبی و زیستمحیطی و شرایط اقلیمی، به ویژه در حوزه آب و خاک، نوآوری در ارقام مقاوم و با راندمان بالا در محصولات زراعی را به یک ضرورت استراتژیک تبدیل کرده است. ارتقای تابآوری در برابر تحولات و تغییرات و شوکهای اقتصادی، از جمله نوسانات قیمتهای جهانی، تحریمها یا تغییرات اقلیمی، میتواند با تقویت و بهرهبرداری مناسب از فناوریهای روز و معرفی ارقام جدید محصولات متناسب با شرایط اقلیمی تضمین شود.
رقم جدید پنبه «سروش» که حاصل ۱۵ سال پژوهش است، با مشارکت محققان مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس و پس از ارزیابیهای علمی متعدد، به بخش کشاورزی کشور معرفی شده است. این رقم با ویژگیهای تحمل به شوری و قابلیت برداشت مکانیزه، نویدبخش افزایش بهرهوری و پایداری تولید و توسعه کشاورزی دانشبنیان در این عرصه است.
پروژه معرفی رقم «سروش» نتیجه ۱۵ سال تلاش مستمر علمی از سال ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۳ بوده که در قالب طرحهای تحقیقاتی و پروژههای ترویجی–تحقیقی در استانهای پنبهخیز کشور و مراکز مختلف تحقیقاتی انجام شده است. بر اساس اعلام مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، این فرآیند با همکاری محققان ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب، موسسه تحقیقات پنبه کشور و سایر مراکز علمی ذیربط به انجام رسیده است.
دکتر میترا وندا و دکتر محمدحسن حکمت از پژوهشگران ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب، آقای ابوالقاسم قیصری و دکتر مجید محمودی از محققان مرکز تحقیقات کشاورزی فارس و همچنین گروهی از پژوهشگران موسسه تحقیقات پنبه کشور در این فرآیند پژوهشی نقش کلیدی را بر عهده داشتهاند. به گفته مسئولان، ارزیابی رقم سروش در قالب آزمایشهای مزرعهای گسترده در مناطق مختلف و شرایط اقلیمی متنوع، عملکرد امیدبخشی را از خود نشان داده است.
بر اساس دادههای مرکز تحقیقات کشاورزی فارس، رقم سروش دارای ویژگیهای مطلوبی از جمله تحمل به شوری، تیپ بوته نیمهبسته، قابلیت برداشت مکانیزه و سازگاری بالا با شرایط اقلیمی مناطق پنبهخیز کشور است. این ویژگیها زمینهساز کاهش هزینههای تولید، افزایش بهرهوری، توسعه مکانیزاسیون و پایداری تولید پنبه را فراهم میآورد. هادی پیراسته، معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافتههای مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، بر اهمیت این دستاورد تأکید کرده و گفت: رقم جدید سروش با هدف حل چالشهای اصلی تولید پنبه، از جمله شوری خاک و کمبود آب، طراحی و ارزیابی شده است. نتایج آزمایشهای چندساله نشان داده که این رقم علاوه بر کیفیت مطلوب الیاف، عملکرد بالایی در شرایط سخت اقلیمی و مدیریتی کشور دارد.
هادی پیراسته همچنین گفت: هماکنون بخش عمدهای از مزارع پنبه کشور با افزایش شوری خاک و کاهش منابع آب مواجه هستند و به همین دلیل این رقم میتواند نقش مؤثری در افزایش درآمد پنبهکاران و پایداری تولید ایفا کند. بر اساس اعلام مرکز تحقیقات کشاورزی فارس، آزمایشهای انجام شده روی رقم سروش در استانهای مختلف نشاندهنده سازگاری مطلوب و عملکرد بالای این رقم در شرایط و مدیریتهای متنوع است. مسئولان همچنین اعلام کردند که میانگین برداشت مکانیزه این رقم در آزمایشهای چندساله تا ۱۰ درصد بالاتر از ارقام رایج گزارش شده و کیفیت الیاف تولیدی آن نیازهای صنایع داخلی را به خوبی تأمین میکند.
دکتر پیراسته افزود: رقم سروش با بهرهمندی از ویژگیهای ژنتیکی جدید و تحمل به شوری، میتواند زمینه توسعه کشت پنبه در استانها و مناطق دارای محدودیت منابع آب و خاک را بیش از پیش فراهم کند.
توسعه و معرفی ارقام جدید یکی از محورهای اصلی ارتقای بهرهوری و مقابله با چالشهای اقلیمی در بخش کشاورزی است. بر این اساس، کارشناسان معتقدند که با ورود ارقام مقاوم و سازگار به شرایط متفاوت، میتوان به بازگشت رونق به مزارع پنبه کشور و افزایش تولید داخلی امیدوار بود. طبق آمارهای وزارت جهاد کشاورزی، سطح زیر کشت پنبه در سال زراعی ۱۴۰۲ حدود ۷۵ هزار هکتار بوده که نسبت به سالهای گذشته با کاهش نسبی مواجه است.
معرفی رقم جدید پنبه «سروش» به عنوان نتیجه ۱۵ سال پژوهش و تلاش گروهی محققان کشور، گامی مؤثر در راستای ارتقای بهرهوری، کاهش هزینهها و توسعه پایدار بخش پنبه کشور به شمار میآید. این موفقیت، علاوه بر افزایش درآمد کشاورزان، میتواند نقش بسزایی در تأمین مواد اولیه صنایع نساجی و کاهش وابستگی به واردات ایفا کند.
مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس تأکید کرده است که توسعه کشت این رقم و انتقال یافتههای فنی به کشاورزان، از مهمترین برنامههای آتی این مرکز خواهد بود و تداوم حمایت نهادهای مسئول برای بهرهبرداری گسترده از این دستاورد علمی ضروری است. به طور کلی، موفقیت در توسعه و بومیسازی ارقام پیشرفته کشاورزی نظیر پنبه «سروش»، عنصر کلیدی در افزایش قدرت چانهزنی ملی، کاهش شکنندگی ساختاری و پیوند زدن کشاورزی به اهداف کلان توسعهای و امنیت غذایی به شمار میرود. سرمایهگذاری بلندمدت در این راستا و توسعه کشاورزی دانشبنیان، به ویژه در برخی محصولات راهبردی، میتواند زمینهساز تحولات اقتصادی و توسعهمدارانه و افزایش تابآوری در برابر هرگونه بحران و شوکهای اقتصادی باشد.
منبع خبر: ایرنا | انتشار: NabzeRuz.ir
