به نقل از شهرآرانیوز؛ قرآن کریم در توصیف اخلاق پیامبر عظیمالشأن (ص) از عبارت «خُلق عظیم» بهره میبرد، ویژگیای که تنها مختص دوران حیات ایشان نیست و ما امروز نیز میتوانیم از چشمهساری اخلاقی آن حضرت بهرهمند شویم. اگر خود را در چارچوب این اخلاق قرار دهیم، نه تنها تجربه حیات طیبه را خواهیم داشت، بلکه دیگر نیازی به سرگشتگی برای یافتن درمان دردها و مشکلات خود نخواهیم داشت.
هفدهم ربیعالاول، سالروز تولد رسول خاتم (ص) فرصتی مناسب است تا به بررسی ابعاد اخلاق و سیره نبوی و کاربریهای آن در جامعه کنونی بپردازیم. در این راستا با حجتالاسلاموالمسلمین سیدحسین حسینیقمی، استاد حوزه و خطیب معروف مذهبی، گفتوگویی انجام دادهایم.
ولادت با برکت
حضرت امیرالمؤمنین (ع) در نهجالبلاغه به طور مکرر درباره پیامبر (ص) سخن گفتهاند و در خصوص ولادت آن حضرت میگویند: «کرِیماً مِیلَادُهُ: پیامبر خدا (ص) ولادتی با کرامت داشتند.» این ولادت با کرامت را میتوان به دو شکل تفسیر کرد؛ نخست اینکه ایشان از پدر بزرگواری چون عبدالله و مادر بزرگواری چون آمنه متولد شدند و دیگر اینکه حوادثی که همزمان با ولادت ایشان رخ داد، به این معنا اشاره دارد؛ زیرا با ولادت حضرت محمد (ص)، طاق کسری که نماد قدرت و ظلم بود، شکسته شد، آتشکده فارس که مرکز آتشپرستی بود، خاموش گردید و دریاچه ساوه که معبود عدهای بود، خشکید.
سه ویژگی بارز پیامبر (ص)
زمانی که پیامبر خدا (ص) به رسالت مبعوث شدند، تازه نام ایشان در جامعه مطرح شده بود. اگر کسی از دیگران میپرسید که پیامبری که آمده است، چه پیامی دارد، در سه جمله میتوانست آن را خلاصه کند: یکی از شعارهای اصلی این حضرت دفاع از مظلومان است و در برابر ظالمان ایستاده و به دنبال عدالت میباشد. دوم اینکه ایشان پیامبری هستند که با فسادهای اقتصادی به شدت مقابله میکنند و سومین ویژگی، طرفداری ایشان از فضایل اخلاقی است.
دلسوزی و حرص برای هدایت مردم
قرآن کریم پیامبر (ص) را فردی حریص و دلسوز برای هدایت مردم معرفی میکند و در آیهای میفرماید: «لَقَدْ جاءَکمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکمْ عَزِیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیکمْ بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُفٌ رَحِیمٌ.» (توبه، ۱۲۸) پیامبر (ص) برای هدایت مردم بسیار تلاش میکردند. خداوند در سوره مبارک کهف میفرماید: به حدی دل پیامبر (ص) برای هدایت مردم میسوخت که خدا به او گفت: بس است! اینقدر حرص نخور، داری جان خود را به خطر میاندازی: «فَلَعَلَّک باخِعٌ نَفْسَک عَلَی آثارِهِمْ إِنْ لَمْ یؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِیثِ أَسَفاً.» (کهف، ۶)
خدای رحمتگر به پیامبر (ص) میفرمود: بس است، هر تلاشی که توانستی انجام دادی! یا در سوره مبارک فاطر آمده است: «فَلا تَذْهَبْ نَفْسُک عَلَیهِمْ حَسَراتٍ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ بِما یصْنَعُونَ: جان خود را از حسرت اینکه اینها ایمان نمیآورند، از دست نده.» (فاطر، ۸)
پیشوایی و الگو بودن در عمل
از ویژگیهای برجسته پیامبر (ص) این است که خود نمونهای از آن چیزی بودند که به مردم دعوت میکردند؛ اگر به انفاق دعوت میکردند و میفرمودند مالتان را در راه خدا بدهید، خودشان به قدری انفاق کردند که آیه نازل شد: «وَ لا تَبْسُطْها کلَّ الْبَسْطِ.» (اسراء، ۲۹) در زمان جهاد نیز چنین بودند؛ در نهجالبلاغه آمده است که: «کُنَّا إِذَا احْمَرَّ الْبَأْسُ اتَّقَیْنَا بِرَسُولِ اللَّهِ (ص)، فَلَمْ یَکُنْ أَحَدٌ مِنَّا أَقْرَبَ إِلَى الْعَدُوِّ مِنْهُ: وقتی کارزار به شدت میتپید، ما در پناه رسولالله (ص) پناه میبردیم و هیچکس از ما به دشمن نزدیکتر از او نبود.»
پیامبر اکرم (ص) در مورد عبادت به مردم نمیگفتند شما نماز بخوانید، بلکه اول خودشان عمل میکردند تا جایی که آیه نازل شد: «طه، ما أَنْزَلْنا عَلَیک الْقُرْآنَ لِتَشْقی: ما این قرآن را نازل نکردیم که اینقدر خودت را به زحمت بیندازی.» (طه، ۱و۲)
درباره نماز شب پیامبر (ص) آمده است که ایشان از خواب بیدار میشدند و وضو میگرفتند، آیات پایانی سوره آلعمران را میخواندند، به آسمان نگاه میکردند و راز و نیاز میکردند، دو رکعت نماز میخواندند و دوباره میخوابیدند. دوباره بیدار میشدند و دوباره دو رکعت میخواندند؛ به همین ترتیب هشت رکعت میخواندند و دوباره میخوابیدند و دوباره بیدار میشدند.
در عبادت و جهاد، پیامبر (ص) همواره پیشتاز بودند. در ایثار عزیزان خود نیز پیشگام بودند؛ در جنگ بدر پسرعمویشان عبیده به شهادت رسید، در جنگ اُحد عمویشان حمزه جان خود را از دست داد و در جنگ مؤته، پسرعمویشان جعفر طیار به شهادت رسید.
اخلاق، دلیل کافی برای اثبات نبوت پیامبر (ص)
برای شناخت شخصیت پیامبر اکرم (ص)، باید علاوه بر معجزات و نشانههای نبوت به مجموعه صفات اخلاقی و رفتاری ایشان توجه کرد؛ چرا که اخلاق و سیره پیامبر اعظم (ص) بهتنهایی گواه صادقی بر صدق نبوت ایشان بود.
صاحب کتاب «مناقب» مینویسد: «اگر پیامبر اکرم (ص) هیچ معجزهای جز صفات حسنهای که در وجود ایشان جمع شده بود، نداشت، همان صفات برای اثبات صدق نبوت آن حضرت کافی بود.» طبرسی نیز در «مجمعالبیان» درباره اخلاق پیامبر (ص) مینویسد: «از عجایب زندگی رسول خدا (ص) این است که با وجود برخورداری از همه عوامل ظاهری برای جلب مقام و منزلت، از همه مردم متواضعتر بودند.»
نسخه جایگزین آرامبخشها
از یکی از همسران پیامبر (ص) پرسیدند: رسول خدا (ص) در خانه چه میکردند؟ او پاسخ داد: «شما چه میکنید؟ آقایی که بزرگترین شخصیت و عقل کل و اشرف موجودات است، وقتی به خانه میآمد، لباسش را تمیز میکرد، کفشش را وصله میزد، گوسفندی را که داشتند، میدوشید، کارهای شخصیاش را انجام میداد و با همسرش صحبت میکرد. در خانه فردی معمولی بود و معمولی زندگی میکرد. اگر مسئلهای پیش میآمد که پیامبر (ص) خوشحال میشدند، میفرمودند: «الحمدلله علی هذه النعمه: خدایا شکر نعمت دادی» و اگر مسئلهای ایشان را ناراحت میکرد، میفرمودند: «الْحَمْدُ للهِ عَلَی کُلِّ حال» و اگر همین دو جمله پیامبر (ص) الگوی زندگی ما باشد، دیگر نیازی نیست در بحرانها و تلاطمها به داروهای آرامبخش روی بیاوریم.
پیگیری روزانه امور مردم
امام باقر (ع) میفرمایند: «هنگامی که پیامبر اعظم (ص) نماز صبح را به پایان میرساندند، رو به مردم مینشستند و تا طلوع خورشید در همان حالت باقی میماندند.» این زمان تنها زمان ذکر و عبادت نبود، بلکه فرصتی برای رسیدگی به مسائل مردم نیز محسوب میشد. حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) و دیگران نزد پیامبر (ص) میآمدند و اگر کسی حاجتی داشت، اجازه میگرفت و آن را مطرح میکرد.
پیامبر اکرم (ص) از وضعیت مردم سؤال میکردند و میپرسیدند آیا بیماری در میان مردم هست که به عیادت او برویم؟ آیا کسی مسافر است که از او احوالپرسی کنیم؟ آیا مؤمنی از دنیا رفته است که در تشییع جنازه و نماز بر او شرکت کنیم؟ بنابراین بخش مهمی از ساعات پس از نماز صبح رسول خدا (ص)، صرف پیگیری امور مردم و رفع نیازهای آنان میشد. همچنین در احوالات رسول خدا (ص) آمده است که وقتی میوهها میرسید، ایشان دستور میدادند تا در دیوار باغ شکافهایی ایجاد شود تا مردم بتوانند از محصولات باغ استفاده کنند.
منبع خبر: شهرآرا | انتشار: NabzeRuz.ir
