به گزارش شهرآرانیوز؛ در ایام شهادت امام حسن عسکری (ع)، فرصتی فراهم شده است تا به رفتار و نگاه مبارزاتی آن حضرت توجه نماییم و در شرایطی که معصومین (ع) به تدریج تلاش میکردند امت را برای موضوع مهم غیبت آماده سازند، بررسی کنیم که چه دستورالعملهای مهمی از سوی امام معصوم و متصل به وحی صادر شده و چه توصیههایی برای شیعیان داشتهاند. در این راستا، گفتوگویی با حجتالاسلاموالمسلمین مهدی محمدآبادی، پژوهشگر معارف انقلاب اسلامی، به انجام رسیده است.
در زمان امامت حضرت امام حسن عسکری (ع)، دورهای شاهد گسترش بیسابقه شبکه پیروان مکتب اهلبیت (ع) در نقاط مختلف جهان اسلام بودیم. پس از هجرت تاریخی امامرضا (ع) و از بین رفتن توطئه مأمون، قدرت نرم امامت به حدی تیز و برنده گردید که شاهان بنیعباس به خاطر حفظ تاجوتخت خود، بیآبروییهای تازهای را به جان میخریدند و فرزندان امام رضا (ع) را به تدریج از دسترس عموم مردم دورتر میساختند، به گونهای که امام یازدهم (ع) در نهایت به صورت رسمی در یک شهرک نظامی محصور شدند و لقب «عسکری» به ایشان اطلاق گردید.
در چنین شرایطی که ارتباط عموم مردم با امام (ع) به شدت دشوار شده بود، نیاز به تدابیر جایگزین برای پیشبرد برنامههای هدایتی امام (ع) احساس میشد و بار امامت باید بر دوش شیعیان قرار میگرفت. یکی از وظایف خطیر شیعیان در این فضا، جذب برادههای پراکنده مسلمانان به دور قطبنمای امت بود. ارتباط با اهلسنت از این دیدگاه، ضرورت پیدا میکند؛ بدنهای از امت که شاهان فریبکار عباسی خود را از آنان میدانند و تلاش میکنند برای خنثی کردن جاذبه ولایت نبوی که در نسل پاک پیامبر (ص) ادامه دارد، از این بدنه یارگیری نمایند.
این تصویر کلی از عصر امام عسکری (ع) است؛ امامی که فقط چند نفر خاص به او دسترسی داشتند و جذبهای که میتوانست دلهای مسلمانان را به خود جذب کند؛ البته به شرطی که شیعیان امام را درک کنند و بخواهند؛ یعنی همان افرادی که دریافتهاند که طرح رسولالله (ص) را جز از طریق اولاد پاکش پیش نخواهند برد. به هدایت امام (ع)، مهمترین راهبرد در این جبههسازی مشخص میشود؛ الگوسازی عملی و جذب دلها. یکی از روایات مشهور از حضرت حسنبنعلی (ع) در کلمات قصار ایشان در تحفالعقول، یکی از اسنادی است که از زبان شریف آن امام بزرگوار، راهبرد جذب حداکثری را توصیف میکند.
آن حضرت به پیروان خود فرمودند: «شما را به تقوای الهی سفارش میکنم.» تقوا به معنای حرکت در چارچوب خواست خداوند است. اما ترجمان تقوا در جبههسازی حول امام (ع) چیست؟ «و به ورع در دینتان» یعنی دوری از معصیت خدا؛ «و به شدت تلاش برای خدا» یعنی شیعه یک عامل معمولی نیست؛ بلکه اهل کار و تلاش مداوم است؛ «و به راستگویی و برگرداندن امانت به کسی که به شما اعتماد کرده است، چه نیکوکار باشد و چه بدکار و به سجدههای طولانی و به خوب همسایه بودن؛ اینها چیزهایی است که رسول خدا (ص) آورده است.»
راستگویی، امانتداری و همسایهداری، سه اصل از بدیهیترین بنیادهای شکلگیری و ثبات روابط انسانی هستند که برای غیرمسلمانان نیز جذابیت دارند. در کنار این سه، سجدههای طولانی نیز ذکر شده است که نشاندهنده مبدأ و خاستگاه و ضامن این سه اصل در جامعه توحیدی است. به عبارتی، ارتباط قوی با خداوند، پشتوانه روابط مستحکم انسانی است.
اما حضرت، تکلیف دیگری را نیز اضافه میکنند که شاید با حجابهای مذهبی آمیخته با جریانات سیاسی آن روز، شنیدنش دشوار باشد، چه رسد به عمل به آن: «در میان قبایل آنان، نماز بخوانید و به تشییع جنازههایشان و عیادت بیمارانشان بروید و حقوقشان را ادا کنید.»
ضمائر غایب در این عبارات، به عموم جامعه اسلامی برمیگردد که غیرشیعه بودهاند و پذیرش این چهار توصیه در قبال آنان حتی برای خواص شیعه نیز آسان نبوده است، چه رسد به عموم شیعیان؛ بهویژه نماز که رکن دین است و برگزاری آن به جماعت، جز با این فرض که مأموم اخلاق و عقیده پیشنماز را بپذیرد، ممکن نیست. در این فضا اگر کیفیت ارتباط با خالق را طبق دستور امام پیش ببرید و همرنگی خود را با مسلمانان در پیشگاه خدا نشان دهید و در این عمل ثابت کنید که شیعه تافته جدابافته نیست، قطعاً مقبولیت ویژهای برای مکتب خود به دست خواهید آورد.
برای تسهیل در درک این سفارشها، خود امام عسکری (ع) بلافاصله حکمت آن را توضیح میدهند: «چون اگر کسی از شما اهل دوری از گناهان، راستگو، امانتدار و خوشاخلاق با مردم باشد، میگویند این شیعه است و چنین انتسابی، مرا خوشحال میکند.» به عبارت دیگر، به این سفارشها تنها به چشم اصلاح اخلاق و روابط فردی خود نگاه نکنید؛ اینها سبک زندگی یک شیعه و پیرو واقعی آلمحمد (ص) است که ناخواسته بیننده را به خانه صاحب اصلی این سجایا میبرد: «این همه آوازها از شه بود/ گرچه از حلقوم عبدالله بود.» این همان کاری است که اگر امام در دسترس جامعه بود، خود انجام میداد و حالا در دوره حصر و غیبت، یک شیعه واقعی، نماد و نمود سلوک امامش میشود و این به خشنودی ایشان میانجامد.
حضرت در پایان روایت، در مقام جمعبندی میفرمایند: «چارچوبهای الهی را رعایت کنید و زینت ما باشید و ننگ ما نباشید! هرچه دلدادگی است، به سمت ما بکشید و هرچه زشتی است، از ما دور کنید؛ چون هرچه از ما تعریف شود، اهلش هستیم و هرچه بدی درباره ما گفته شود، ربطی به ما ندارد.» به عبارت دیگر، تقوای الهی برای شیعه در زمینه جامعهسازی و یارگیری برای طرح امامش، در این خلاصه میشود که هرجا که نشسته، رنگ و بوی آن بزرگوار را به خود بگیرد و از هر آنچه که موجب زدگی مردم ناآشنا با امام میشود، دوری نماید.
منبع خبر: شهرآرا | انتشار: NabzeRuz.ir
